Programma Mamre

b_320_0_16777215_00_images_mamre_Dia1.jpg
symposium
Vrijdag 12 februari – Bergkerk Amersfoort

Heeft Jezus echt bestaan of niet? Deze vraag is opnieuw actueel door het boek van Edward van der Kaaij, ‘De ongemakkelijke waarheid van het Christendom’.
Sprekers: Edward van der Kaaij, Tjeu van den Berk, Cees dan Heyer, Lydia van Ketel, Janneke Stegeman en Klaas Douwes.

Een symposium waarin drie sprekers de vraag naar de al dan niet historische Jezus helder neerzetten vanuit ieders eigen invalshoek en mensen uit de praktijk kort hun visie weergeven in relatie tot hun werk in een concrete gemeente. In het tweede deel kunnen de deelnemers kiezen met wie van de sprekers ze verder willen praten in kleinere groep, omdat ze zich door hen aangesproken weten of juist niet.De reacties op de vraag zijn zo divers als het christendom zelf. Aan orthodoxe zijde wordt de vraag weggewuifd als laster, vrijzinnigen vinden de vraag niet relevant voor hun geloofsbeleving. Maar hoe reageert ‘het midden’ op de vraag naar de historische Jezus? Wil men er überhaupt over nadenken? Hoe wordt dit wel of niet binnen de gemeente besproken? Hoe gaan predikanten hiermee om?

vrijdag 12 februari 2016
10.30 – 17.00 uur
Bergkerk Amersfoort
€ 50,- incl. koffie/thee en lunch
koop hier uw toegangskaart

Programma

10.00 – 10.25 ontvangst met koffie/thee
10.30 – 10.40 welkom
10.45 – 11.30 Jezus als mythe Edward van der Kaaij
11.35 – 12.05 de mens Jezus Cees den Heyer
12.10 – 12.40 de archetypische Jezus Tjeu van den Berk
lunchpauze
13.30 – 13.45 uit het veld Lydia van Ketel
13.50 – 14.05 uit het veld Klaas Douwes
14.10 – 14.25 uit het veld Janneke Stegeman
14.30 – 15.20 gespreksronde 1
koffie/thee
15.50 – 16.40 gespreksronde 2
16.45 – 17.00 afronding
17.00 uur borrel

Over de sprekers

Cees den Heyer
Nederlandse protestantse theoloog. Tot 1 januari 2002 was hij hoogleraar Nieuwe Testament en Bijbelse Theologie aan de Theologische Universiteit Kampen. Daarna gaf hij vijf jaar colleges Bijbelse Theologie aan het Doopsgezind Seminarium te Amsterdam. Hij publiceerde boeken over Jezus en Paulus en een theologisch zelfportret onder de titel "Ruim geloven". Hij is een veel gevraagd spreker en schrijft momenteel aan een nieuw boek over het Jezus-debat.

Edward van der Kaaij
Predikant binnen de PKN en auteur van het boek ‘De ongemakkelijke waarheid van het christendom’ waarin hij het historische bestaan van Jezus ontkent.

Tjeu van den Berk
Tjeu van den Berk is theoloog en werkte aan de Katholieke Theologische Universiteit van Utrecht. Hij heeft veel geschreven over het raakvlak tussen religie, psychologie, kunst en cultuur en is een veelgevraagd spreker. Van hem verschenen o.a. Het oude Egypte: bakermat van het jonge christendom, Mystagogie, Het numineuze.

Lydia A. van Ketel
predikant Protestantse Gemeente Austerlitz. Lid van de synode van de Protestantse Kerk Nederland.

Klaas Douwes
voorganger van de Vereniging van Vrijzinnig Protestanten VVP in Apeldoorn en van de Vrijzinnigen Nederland aldaar.

Janneke Stegeman
Als theoloog werkzaam bij ‘Kerk en Vrede’ Utrecht en ‘Nieuwe Liefde Leerhuis’ Amsterdam . Zij is regelmatig gastvoorganger binnen PKN kerken, maar ook in de Keizersgrachtkerk en diverse ‘vrije opstelling kerken’ zoals de Ekklesia Amsterdam en Ekklesia Breda.

Aart van Lunteren (dagvoorzitter)
Emeritus predikant van de Vrijzinnigen Nederland en verbonden aan de vrijzinnige theologieopleiding OVP

Thematiek

Een joodse man uit het jaar nul – Cees den Heyer
Jezus was een mens van vlees en bloed, geen heilige, geen godenzoon en geen god. Hij was een jood en leefde binnen de grenzen van Thora en profeten. Hij was een geïnspireerd mens, vol van geest en met compassie voor mensen in nood. Hij leefde in de hoop op de spoedige komst van het koninkrijk van God. In een bezet land werd hij, de geweldloze, het onschuldige slachtoffer van het geweld van de bezettende macht.
Het is dit verhaal – vol van tragiek, maar ook van mensenliefde en hoop – dat mij inspireert. Om die reden is het voor mij belangrijk dat de mens Jezus werkelijk geleefd heeft. Een mythe kan mij niet inspireren. Bovendien geloof ik niet (meer!) in de grote woorden van het christologische dogma.
Ter vermijding van misverstanden: ik ben een historisch-kritisch exegeet, d.w.z. ik lees de nieuwtestamentische evangeliën niet als biografieën van Jezus. Ze zijn (soms zeer) verschillend, omdat ze zich richten tot lezers met verschillende achtergronden. Mede om die reden is het vierde evangelie een 'buitenbeentje’ dat ook als zodanig gelezen moet worden.
Conclusie: over de historische Jezus hebben we weinig feitenkennis – maar hij heeft wel geleefd.

De ‘goddelijke gestalte’ en de ‘menselijke ziel’ – Tjeu van den Berk
Carl Gustav Jung was de zoon van een dominee. Reeds als kind ervoer hij, met name ook in de wanhoop die zijn vader uitstraalde in de uitoefening van zijn ambt, dat de woorden die van de kansels klonken onbegrijpelijk waren en schreeuwden om een verklaring: ‘Hoe heeft Christus’ dood ons verlost, terwijl toch niemand zich verlost voelt? Waarom is Jezus een godmens – en wat is dat eigenlijk?’ De christelijke cultuur blijkt volgens hem verschrikkelijk hol te zijn. De innerlijke mens wordt er niet door geraakt en is daarom ook niet veranderd. De toestand van de ziel komt niet overeen met wat er uiterlijk geloofd wordt. Letterlijk schrijft Jung: ‘Te weinigen hebben ervaren dat de goddelijke gestalte het diepste eigendom van de eigen ziel is. Men heeft slechts in de wereld buiten een Christus ontmoet, maar nooit in de eigen ziel. We moeten nog leren begrijpen dat het ‘grote mysterie’ niet alleen op zich bestaat, maar dat het voornamelijk ook geworteld is in de menselijke ziel. Wie dat niet uit eigen ervaring weet, kan misschien een hooggeleerd theoloog zijn, maar heeft geen flauw benul van religie en nog minder van opvoeding.’
In mijn voordracht wil ik op het spoor komen van wat Jung bedoelt met ‘de goddelijke gestalte als eigendom van de menselijke ziel’.

Jezus, een mythe - Edward van der Kaaij
In ‘De ongemakkelijke waarheid van het christendom’ verdedig ik de opvatting dat de historische Jezus niet heeft bestaan maar een mythische figuur is die in een historische context is geplaatst. Dat lijkt een aderlating voor het christelijk geloof, ook voor mij. Ik was behoorlijk geschokt toen ik de gedachte die anderen mij aanreikten toeliet dat er geen historische Jezus is geweest. Door de zure appel heen ondervond ik dat mijn geloof er rijker door wordt.
Hoe geschiedt dit wonder? Via exegese van de tekst. Het maakt immers nogal wat uit of je in het evangelie een historische Jezus aan het werk ziet, dan wel hem ziet als een projectie van wat er in je onderbewustzijn leeft (in historische verpakking). Bijbeluitleg die oog heeft voor het mythische karakter van het evangelie, opent deuren die gesloten zijn. Jezus van Nazareth mag dan (in mijn ogen) niet hebben bestaan, de Bijbelse Jezus bestaat volop! Hij is het die ons tegemoet komt in het evangelie.
Het evangelie geeft haar rijkdommen prijs als zij verstaan wordt als mythe. Mythen spreken beeldtaal, zij spiegelen ons onderbewuste. Bertus Aafjes schrijft: “Vraag niet of iets echt gebeurd is, vraag naar de wijsheid van het verhaal.” Variërend daarop zeg ik: zeg niet dat Jezus echt gebeurd is, vraag naar zijn betekenis. De historische Jezus is niet meer dan een feit van voorbij; de Bijbelse Jezus daarentegen is er niet geweest. Hij leeft.

KOOP HIER UW TOEGANGSKAART

Nieuws

Agenda

Opdrachtgevers | Facebook | Bureau Mamre, Van Baerlestraat 42 3314 BJ Dordrecht | KvK 244075590000